glasrecyclage

Sibelco en Suez hebben wereldprimeur met gerecycleerde glasscherven in vier kleuren

“België speelt in de Champions League van de glasrecyclage, maar we kunnen nog beter”

Glassorteercentrum High 5 in de Antwerpse haven scheert hoge toppen met een vernieuwend scheidingsconcept gebaseerd op optische technieken. Initiatiefnemers Sibelco en SUEZ ontvingen daarvoor vorige maand de FEBEM-FEGE Award 2016 voor beste innovatie/milieuproject. Toch blijft de sky the limit. “Glas kan je oneindig recycleren. We moeten ervoor zorgen dat dat ook effectief gebeurt.”

De recyclagegraad in de glasindustrie is de voorbije jaren gestaag gestegen. Sommige producenten gebruiken al 70 of zelfs 80 procent gerecycleerde glasscherven. De ecologische bonus is duidelijk: er moeten minder mineralen ontgonnen worden en het smelten van glas vraagt minder energie dan glas fabriceren uit zand. Ook de CO2-uitstoot van het productieproces ligt lager.

Hogere kwaliteitseisen

glasrecyclage

Baudouin Ska, secretaris-generaal van de Europese Federatie van de Glasrecyclage (FERVER) en ook adjunct-directeur van GO4CIRCLE: “Ons land kan mooie prestaties voorleggen als het op glasrecyclage aankomt. België telt vijf industriële sorteerinstallaties voor glas. Die recycleerden vorig jaar 646.000 ton glas. Dat cijfer is onder meer het resultaat van de investeringen in de sector in technieken om de recyclagegraad te verhogen en de kwaliteit van het gerecycleerde glas te verbeteren. Want aan de toenemende recyclagegraad zit ook een keerzijde: hoe meer gerecycleerd glas wordt ingezet, hoe hoger de vereiste kwaliteit. En die valt of staat met de precisie van de sorteerinstallaties. De druk om de kwaliteit te verhogen, zowel aan de input- als aan de outputzijde, is enorm.”

De nieuwste sorteerinstallatie in de sector is High 5 in de haven van Antwerpen, een van de meest hoogtechnologische glassorteercentra ter wereld en een gezamenlijk project van zandontginner Sibelco en afvalbedrijf SUEZ. Lieven Fermon van SUEZ: “Gerecycleerd glas is nog niet even perfect als glas op basis van ontgonnen zand. Maar als je ziet welke kwaliteit we bereiken en als je ook de milieuverbetering in rekening brengt, dan is het vandaag economisch en ecologisch zinvol om voluit de kaart te trekken van recyclage.”

Optische machine

High 5 recycleert jaarlijks 250.000 ton glas, zo’n 50 ton per uur, op basis van optische kleursortering. Het was de eerste fabriek ter wereld die de inkomende flow in vier verschillende kwaliteiten kon scheiden. Jan Verachtert, nog tot juli operational manager van High 5: “Na een eerste sorteerbeurt scheiden we het glas van ander afval, zoals metalen capsules, plastic enzovoort. Daarna volgen de traditionele stappen: scheiding van ijzerhoudende en niet-ijzerhoudende metalen in het ruwe glas en reiniging via de ‘blaas- en zuigtechniek’. De technologische innovatie komt op het einde van het verwerkingsprocedé, waarbij het ruwe, gekleurde glas door een ultramodern optisch sorteersysteem passeert. De stukken glas vallen in een koker vanop hoogte naar beneden. Op elk niveau wordt een bepaalde kleur eruit gesorteerd door optische machines. De flow wordt verdeeld in vier tinten: wit, groen, amber en ‘dead leaf’, de typische kleur van wijnflessen.”
Precies met die vierde kleur maakt High 5 het verschil, zegt Verachtert. “Het lijkt een klein verschil met klassieke sorteertechnieken, maar het vergroot onze afzetmarkt enorm. Hoe dichter de kleur van de glasscherven bij de kleur ligt die men wil bereiken, hoe minder nieuwe grondstoffen of additieven nodig zijn in het productieproces. Net daardoor kan men de hoeveelheid gerecycleerd glas tot 70 of zelfs 80 procent opdrijven.”

Marketing

“Onze machine is ook in staat om de resterende vervuiling uit te zuiveren, want die verhindert het hergebruik van glas als secundaire grondstof. Het grootste probleem vormen keramiek en porselein, die vaak in de glasbol terechtkomen. Wanneer die ook nog steeds tussen de glasscherven aanwezig zijn, kruipen er foutjes in de nieuwe producten. Esthetisch is dat niet wat de klanten willen en het geeft ook zwakke plekken in het glas. Vandaar dat de normen erg streng zijn: slechts 20 gram keramiek per ton is toegelaten. En onze klanten komen dat hier ter plaatse controleren voor ze aankopen”, aldus Jan Verachtert.

Er is ook een belangrijke rol weggelegd voor de glasproducenten en bottelaars. Lieven Fermon: “Er zijn uiteraard verschillende soorten producenten. Je hebt er die het helderste glas willen voor luxeproducten en daarom enkel willen vertrekken van de meest kwalitatieve zandontginning. Andere bedrijven doen al bijzondere inspanningen, door bijvoorbeeld te onderzoeken hoe ze flessen kunnen maken met 100 procent gerecycleerd glas. Marketing is uiteraard belangrijk, dat begrijpen we, maar we proberen de producenten te overtuigen van de kwaliteit van onze glasscherven en het belang van duurzaamheid.”

100% recyclage

glasrecyclageAl ligt de magische doelstelling van 100 procent recyclage nog niet direct binnen handbereik, meent Jan Verachtert. “De meeste winst valt nog te halen uit het glas dat bij de reststroom terechtkomt. De machine die keramiek sorteert, werkt met een veiligheidszone. Die elimineert dus niet alleen de keramiek, maar ook het glas daarrond, dat wel geschikt is voor recyclage. Van alle inkomende glasfracties schieten uiteindelijke 85 tot 90 procent kwaliteitsvolle glasscherven over. Daar is dus nog winstmarge. In de toekomst zullen we wellicht ook nog fijner dan 2 millimeter sorteren.”

De kwaliteit die de installatie oplevert, moet uiteindelijk onafhankelijk zijn van het inputmateriaal. Dat vergt van de sorteerinstallaties een hoge graad van flexibiliteit, die alle Belgische glasrecyclage-installaties leveren. Het is dan ook niet toevallig dat een aanzienlijke hoeveelheid van het glas dat wordt verwerkt in de Belgische installaties (ook in High 5) uit het buitenland komt. En in de samenstelling zitten grote verschillen. Verachtert: “Het glas dat we hier verwerken komt niet enkel uit België. We krijgen ook stromen binnen uit Noord-Frankrijk, Zuid-Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Uit Engeland komt er veel wit glas – door de gewoonte om uit bokalen te eten – maar de stromen zijn er meer vervuild dan in België of Nederland. In ons concept is flexibiliteit het uitgangspunt en de machines kunnen gecontamineerd glas aan. We behandelen alle stromen samen, maar de vervuiling bij aanvang heeft dan geen impact op de kwaliteit die buiten gaat.”

Eén glasbol in plaats van twee?

Technologie en ecodesign zijn bepalend voor de hoge recyclagegraad van het Belgische glas. Maar ook het sorteergedrag van de Belgen speelt mee. Baudouin Ska: “De glasbol is de beste manier van ophaling, dat bewezen al meerdere studies. En de Belg kent intussen de weg ernaartoe. Maar we moeten er wel voor zorgen dat mensen goed gesorteerd materiaal brengen. Daarom moeten we blijven communiceren over de kwaliteit van de inzameling.” Al kunnen installaties zoals High 5 ook op dat vlak voor een kentering zorgen: bij optische scheiding is een gescheiden inzameling van glas immers niet meer nodig. Lieven Fermon: “Voor ons hoeven wit en kleur niet apart binnen te komen. Alles eindigt toch in dezelfde mix. Momenteel wordt in België nog niet geëxperimenteerd met één glasbol in plaats van twee, omdat wij voorlopig de enige sorteerders zijn die zo werken. Vooral in de steden is daar wel oor naar. Het kan een administratieve vereenvoudiging en een plaats- en kostenbesparing betekenen. Maar wij blijven voorstander van de glasbol, waar liefst zo weinig mogelijke andere fracties, zoals keramiek of porselein, in terechtkomen.”

Over de inzameling van afvalfracties is op Europees vlak ook een generieke discussie aan de gang. Baudouin Ska: “In verschillende landen denkt men na over het beperken van de kost van inzameling. Die besparing wil men bekomen door een gemengde inzameling, waarbij alle droge fracties samen worden verzameld. Voorlopig staan we nog niet zo ver. De contaminatie van het materiaal blijkt te groot, wat de scheiding bemoeilijkt, waardoor de kwaliteit van het gerecycleerde materiaal achterblijft. Men zoekt nog uit wat de beste optie is: nog meer aandacht besteden aan selectief inzamelen zodat de kwaliteit aan de bron verbetert? Of goedkoper inzamelen maar meer investeren in steeds performantere sorteerinstallaties?”

Het nieuwe pakket circulaire economie dat de Europese Commissie in december vorig jaar heeft voorgesteld, zal ongetwijfeld een impact hebben op de ontwikkelingen in de glassector. Baudouin Ska: “Europa scherpt de recyclagedoelstellingen aan en er komt ook een nieuwe berekening van de recyclage. Voor het behalen van de doelstelling wordt vandaag zo goed als alles geteld wat men inzamelt. In de toekomst doet alleen wat echt gerecycleerd wordt ertoe. Dat zet druk op organisaties die verantwoordelijk zijn voor inzameling. Voortaan is het niet de kwantiteit, maar de kwaliteit die belangrijk is. De boodschap aan burgers en bedrijven is dus om nog beter te sorteren.”

Vlak glas

België mag dan de Europese primus perpetuus zijn wat betreft de recyclage van glazen verpakkingen, we mogen niet op onze lauweren rusten, zegt Baudouin Ska. “Verpakkingsafval vertegenwoordigt het leeuwendeel van het glasafval. De ophaling en recyclage van glazen verpakkingen worden geregeld door een systeem van producentenverantwoordelijkheid. De producent staat zelf in voor de ophaling en de recyclage, en rekent de kosten door aan de consument. Voor het collecteren van vlak glas heeft de wetgever het niet op die manier geregeld en dat is een gemiste kans. Veel vlak glas gaat verloren, denk maar aan het glas op bouwwerven of aan autoruiten. We hebben in Europa een groot netwerk van bedrijven die perfect in staat zijn de inzameling, het vervoer, de sortering en recyclage van glas te organiseren. Als de overheid ook de recyclage van vlak glas verplicht, kunnen zij hun diensten op een commerciële basis aanbieden.”

De end-of-waste-criteria die Europa instelde voor gerecycleerd glas (en ook voor ferrometalen, aluminium en koper) moeten de glasverwerkers alvast de wind in de zeilen geven. Gerecycleerd glas heeft niet langer het statuut van afval, maar wordt als een product beschouwd. Vrij verkeer van glas is dus mogelijk. De afvalwetgeving is niet meer van toepassing en bedrijven die glasscherven inkopen worden bespaard van de afvaladministratie. Dat is een goede zaak”, besluit Baudouin Ska.

Info: www.suez.be en www.ferver.eu