Beslist u straks mee over de toekomst van uw wijk?

Om de energietransitie waar te maken, is een grootscheepse renovatie van onze bestaande gebouwen nodig. Bovendien moeten woningen straks zoveel mogelijk in hun eigen groene energie voorzien. Vanwege het schaalvoordeel worden best hele wijken in een keer omgebouwd. Maar hoe pak je zo’n collectieve renovatie aan? Een Europees consortium onder leiding van Vlaamse wetenschappers ontwikkelde een webplatform dat bewoners, lokale besturen en bedrijven mee laat beslissen over de toekomst van hun wijk.

ECODISTR-ICT toolMaar liefst 40 procent van het Europese energieverbruik houdt verband met onze gebouwen. En in 2050 zal naar schatting nog de helft van die gebouwen in gebruik zijn. Conclusie: we moeten van het verbeteren van de energieprestaties van onze gebouwen een prioriteit maken, meent Stijn Verbeke van onderzoekscentrum EnergyVille. Hij gelooft sterk in een collectieve strategie. “In Vlaanderen is het nog heel gewoon dat ieder huis een eigen verwarmingsinstallatie heeft. En als we zonnepanelen installeren, doen we dat alleen op ons eigen dak. Maar door renovaties en hernieuwbare energie op wijkniveau te bekijken, creëer je een schaalvoordeel, waardoor projecten financieel interessanter worden.”

“Gezamenlijke renovaties bieden ook het voordeel dat je de productie van hernieuwbare energie – zonnepanelen, wkk, warmtepompen … – in de wijk kunt integreren. Maar ook andere doelstellingen realiseer je gemakkelijker op grotere schaal. Want renovatie gaat over veel meer dan energie alleen, het gaat ook over gezondheid, comfort, esthetiek, groen in de omgeving, water, mobiliteit en sociale cohesie.”

Samen plannen maken

Samen renoveren betekent ook dat je samen beslissingen neemt. En juist dat blijkt vaak het struikelblok te zijn, waardoor wijkrenovaties vertraging oplopen, worden uitgesteld of zelfs geschrapt. Europa, dat hoog inzet op slimme en duurzame steden, steunt projecten die zowel de technologische als de sociale barrières van collectieve renovatie wegnemen. ECODISTR-ICT is er een van.

Verbeke: “Samen met Europese partners hebben wij in het kader van ECODISTR-ICT een online platform ontwikkeld om beslissingsprocessen in wijkrenovaties te faciliteren en te versnellen. Met dit instrument kunnen stakeholders, elk met inbreng van hun eigen standpunten, visies en invalshoeken, samen een renovatieplan voor hun wijk opmaken.” De ECODISTR-ICT-tool is een geïntegreerd systeem, dat verschillende rekentools bundelt. Denk maar aan specifieke software om energieberekeningen uit te voeren, om het effect van stedelijke hitte-eilanden en stadsgroen te onderzoeken en om financiële analyses te maken. Door voor verschillende indicatoren hun scores in te geven, kunnen stakeholders simuleren welke combinatie van maatregelen het beste tegemoetkomt aan hun verzuchtingen. Diverse scenario’s met verschillende duurzame ambitieniveaus kunnen zo met elkaar vergeleken worden.

Antwerps Kiel als testlab

Het platform werd uitgetest in vijf Europese steden, waaronder Antwerpen. Stadslab van dienst was daar de wijk Kiel West, die 6.000 inwoners telt en 2.500 wooneenheden omvat, waaronder 80 procent sociale woningen. De sociale huisvestingsmaatschappij, het stadsbestuur, andere lokale actoren en ontwerpbureau Omgeving stelden voor deze wijk een maatregelenpakket samen om de energievraag met 60 procent te reduceren, lokaal hernieuwbare energie te produceren en het leefcomfort op te krikken. De studieresultaten waren veelbelovend en het is nu afwachten of de realisatie volgt. Een tool als ECODISTR-ICT helpt ook om mogelijke lock-ins zichtbaar te maken. Dat zijn maatregelen die bijdragen tot het behalen van de klimaatdoelstellingen op korte termijn, maar doelen op langere termijn hypothekeren. Verbeke: “Lock-ins moeten we vermijden. Maar laat ons vooral niet bang zijn om nu te investeren en vandaag klimaatmaatregelen te nemen. De energietransitie moet nu echt vooruitgaan.”

Duurzame steden als doel

EnergyVilleEen commerciële variant van de tool die werd bedacht binnen het Europese project verschijnt dit jaar als app op de markt. De bedenkers verwachten een grote interesse. Han Vandevyvere van EnergyVille: “Het ambitieniveau van de energietransitie is niet min. Lokale besturen stellen klimaatplannen op en ook investeringsmaatschappijen, projectontwikkelaars, architecten en consultants willen de boot niet missen. Elk heeft zijn agenda, en finaal moeten alle agenda’s op elkaar afgestemd worden. De vraag naar toegankelijke en wetenschappelijk onderbouwde platformen, die complexe beslissingsprocessen vergemakkelijken en op die manier de transitie naar slimme steden ondersteunen, zal alleen maar toenemen. Slim is een middel, maar duurzaam is het doel. Intelligente tools hebben we broodnodig om onze steden duurzaam te maken.”

 

Dit artikel verscheen in de wintereditie van Mblad, in januari 2017.